Profesor Kazimierz Trznadel - wspomnienie

7 Września 2016

Z głębokim żalem zawiadamiamy, że w dniu 5 września 2016 roku odszedł od nas Pan Profesor Kazimierz Trznadel, jeden z pionierów nefrologii i dializoterapii polskiej i założycieli Polskiego Towarzystwa Nefrologicznego.

Prof. Trznadel urodził się w Borkach Nizińskich w Małopolsce 3 października 1926 r. Po ukończeniu w 1948 r. szkoły średniej młody Kazimierz został powołany do odbycia służby wojskowej. W 1949 r ukończył Szkołę Oficerów Rezerwy w Szczecinie. O studiach jednak nie zapomniał i w stopniu chorążego rozpoczął naukę na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Łódzkiego, którą kontynuował w łódzkiej Akademii Medycznej, w ramach Fakultetu Wojskowo-Medycznego. Dyplom lekarza uzyskał w 1954 r., rozpoczynając tym samym trwającą 37 lat karierę lekarza wojskowego. Pierwszym przydziałem służbowym Profesora było stanowisko lekarza w 39. Pułku Piechoty w Zgorzelcu, następnie w 10. Pułku Łączności we Wrocławiu. Okres wrocławski był niezwykle ważny w życiu lekarskim Profesora, gdyż umożliwił mu kontakt z Kliniką Nefrologiczną Akademii Medycznej, gdzie początkowo jako wolontariusz, a następnie jako etatowy asystent pracował pod kierownictwem cenionego internisty i nefrologa, profesora Zdzisława Wiktora. Po 4 latach pobytu we Wrocławiu w 1959 r. kapitan lekarz Kazimierz Trznadel został asystentem w III Klinice Chorób Wewnętrznych WAM w Łodzi kierowanej przez prof. Andrzeja Himmla. W 1961 r. Profesor, wówczas nadal kapitan lekarz, zorganizował w Klinice ośrodek dializacyjny. W tym okresie była to pierwsza w wojskowej służbie zdrowia i trzecia w Polsce stacja hemodializ. Była wyposażona w 4 aparaty dializacyjne produkcji niemieckiej, skonstruowane na podstawie modelu tzw. nerki freiburskiej. Ośrodek świadczył usługi lecznicze nie tylko dla wojskowych i ich rodzin, ale również dla cywilów z obszaru jednej trzeciej Polski. Leczono przypadki ostrej i przewlekłej niewydolności nerek, ale również wiele ostrych zatruć.

Na przełomie lat 70. i 80. ośrodek, dzięki staraniom Profesora, został wyposażony w wielofunkcyjne aparaty dializacyjne firmy Gambro, wówczas jedne z najnowocześniejszych w Europie. Stale śledzący postępy dializoterapii Profesor doprowadził również do wyposażenia stacji w zestawy do hemofiltracji, umożliwiającej usuwanie z organizmu nadmiaru wody, oraz hemoperfuzji, który to zabieg polegał na przepuszczaniu krwi przez kolumnę ze specjalnie spreparowanym węglem aktywowanym i oczyszczaniu jej z niepożądanych substancji metodą absorpcji. Profesor był pionierem tych nowoczesnych metod leczniczych w Polsce. W 1965 r. prof. Trznadel obronił pracę doktorską. Jej tematem była organizacja nowego modelu polowego szpitala wewnętrznego. Wkrótce potem uzyskał stypendium naukowe w Klinice Nefrologicznej w Glasgow, kierowanej przez profesora Kennedy'ego. Tam właśnie zrodziło się Jego zainteresowanie powikłaniami dializoterapii, co zaowocowało badaniami i obronioną w 1972 r. rozprawą habilitacyjną pt. "Kliniczne i doświadczalne badania nad patogenezą dializacyjnego zespołu zaburzeń równowagi biologicznej".

W latach 1968-1975 prof.Trznadel pracował pod kierunkiem prof. Konstantego Markiewicza. W tym okresie Klinika pełniła dyżury toksykologiczne dla mieszkańców Łodzi, co było źródłem bogatego materiału klinicznego stanowiącego podstawę dla licznych wspólnych publikacji z zakresu toksykologii.

W 1975 r. wprowadzono w WAM reorganizację instytutową, w ramach której Profesor został kierownikiem nowo utworzonej II Kliniki Chorób Wewnętrznych WAM, przemianowanej następnie na II Klinikę Chorób Wewnętrznych, Interny Polowej i Toksykologii. Zespół Kliniki został skompletowany w części z byłego zespołu III Kliniki Chorób Wewnętrznych i uzupełniony o młodych absolwentów WAM. Jednym z nich był piszący niniejszy tekst. Profesor nawiązał niezwykle owocną współpracę naukową z Zakładami Fizjologii i Patofizjologii WAM, kierowanymi przez prof. prof. Józefa Kędziorę i Henryka Tchórzewskiego. Efektem tej współpracy były dalsze badania nad ubocznymi skutkami dializoterapii. Tak powstała praca habilitacyjna śp. prof. Marka Luciaka, dotycząca śróddializacyjnej degranulacji neutrofilów, a także praca habilitacyjna autora tekstu, opisująca zjawisko stresu oksydacyjnego w zabiegach pozaustrojowego oczyszczania krwi. Dorobek naukowy oraz działalność dydaktyczno-organizacyjna Profesora zwieńczone zostały tytułem profesora nadzwyczajnego w 1978 r., a siedem lat później tytułem profesora zwyczajnego. Wspomniany dorobek naukowy dotyczący zagadnień z zakresu nefrologii klinicznej, toksykologii i chorób wewnętrznych obejmuje 210 publikacji, których Profesor był autorem i współautorem. Wiele z nich ukazało się w znaczących czasopismach zagranicznych, takich jak: "Clinical Nephrology", "Nephron", "Kidney International", "Free Radical Biology" and "Medicine". Za osiągnięcia naukowe Profesor Trznadel został wyróżniony nagrodami ministra obrony narodowej I i II stopnia oraz Nagrodą m. Łodzi. Został również odznaczony wieloma odznaczeniami, w tym Krzyżem Kawalerskim i Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Medalem Komisji Edukacji Narodowej.

Był aktywnym członkiem wielu gremiów doradczych i towarzystw naukowych.

Najważniejsze z nich to członkostwo w Komisji Mieszanej MON-PAN ds. Współpracy Wojska z Trzema Wydziałami PAN, Rady Naukowej MON ds. Medycyny i Farmacji Wojskowej, Rady Wyższego Szkolnictwa Wojskowego i Nauki, Sekcji Medycznej Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego, Nauki i Techniki.

Profesor Trznadel był również wielce zasłużony na polu organizacyjnego rozwoju nefrologii polskiej. Był członkiem Komisji Nefrologicznej Wydziału Nauk Medycznych PAN, Przewodniczącym Sekcji Nefrologicznej Towarzystwa Internistów Polskich oraz jednym z ojców założycieli i pierwszym prezesem Polskiego Towarzystwa Nefrologicznego, które to w 1992 r. nadało mu tytuł honorowego członka. Ponadto był członkiem Zarządu Głównego Towarzystwa Internistów Polskich, a od 1992 r. jest honorowym członkiem tego Towarzystwa i członkiem Europejskiego Towarzystwa Dializ i Transplantacji.

W macierzystej uczelni, Wojskowej Akademii Medycznej, profesor Kazimierz Trznadel, członek Senatu, doszedł do godności Dziekana Wydziału Lekarskiego, a następnie Prorektora, zastępcy Komendanta WAM ds. Klinicznych. Był również Prezesem Wydziału IV Łódzkiego Towarzystwa Naukowego. W latach 1982-1991 pełnił funkcję Głównego Specjalisty Wojska Polskiego ds. Toksykologii. Był promotorem 12 doktorów medycyny i 4 doktorów habilitowanych, późniejszych profesorów nauk medycznych.

W czerwcu 2016 roku prof. Trznadel był gościem honorowym 12. Zjazdu Polskiego Towarzystwa Nefrologicznego, którego był twórcą. Od tego czasu przygotowywaliśmy się do uroczystych obchodów 90. urodzin Profesora, które miał obchodzić zaledwie za miesiąc…

Ten wielki lekarz i naukowiec, a także wspaniały człowiek pozostanie na zawsze w naszej pamięci.

Przygotował Michał Nowicki na podstawie laudacji wygłoszonej w czasie uroczystego posiedzenia Rady Wydziału Wojskowo-Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi z okazji Jubileuszu 80. urodzin Profesora Kazimierza Trznadla przez Jego ucznia Profesora Lucjana Pawlickiego.

Uroczystość otwarcia 12. Zjazdu Polskiego Towarzystwa Nefrologicznego w Łodzi, 16 czerwca 2016 r.